
Tí er D-vitamin týdningarmikið
D-vitamin virkar sum eitt hormon, og tað merkir, at vitaminin ávirkar kroppin á fleiri ymiskum økjum - so sum beinagrindina, heilan og immunverjuna. Hetta hevur aftur ávirkan á sjálvórinssjúkur og smittur, og tí hevur man hildið, at vitaminin til dømis kundi havt jaliga ávirkan á diabetes 1.
D-vitamin hevur ein stóran týdning fyri heilsuna, og ein av fremstu granskarunum innan D-vitaminir, Lars Rejnmark, Ph.d., frá Aarhus universitetssjúkrahúsi, greiðir frá í samrøðu við alt.dk, at kanningar vísa, at ov lítið av D-vitamin kann hava ávirkan á ov høgt blóðtrýst, ígerðarsjúkur í andaleiðini, tunglyndi, lága burðarvekt og økt deyðstøl.
Vísindaligar kanningar hava eisini prógvað, at fólk, ið trota D-vitamin, oftari verða forkølað og fáa influensu. Tí verður mælt til, at tú tekur D-vitamin ískoyti vetrarmánaðirnar. Tað kann minka um vandan fyri forkølilsi við áleið 20 prosentum.
Harumframt kann ov lítið av D-vitamin eisini elva til veikar og móðar vøddar, møði, høvuðpínu, tunglyndi og verri minni.
Ger títt til, at tú fært nóg mikið
Sól, sól, sól...
Kroppurin upptekur D-vitamin frá sólini, har meginparturin av okkara D-vitaminum koma frá – ja heili 80 prosent Tað er serliga um summarið, at vit framleiða D-vitamin og uppbyggja goymslur til veturin. Tað er tó ikki nokk til allan veturin, og tí er neyðugt at taka ískoyti myrku vetrarmánaðirnar.
Tak vitaminir
Tú kanst taka multivitamin og/ella eitt D-vitamin ískoyti í nakrar mánaðir fyri at vita, um tú verður betri fyri. Tak tó ongantíð ov nógv av D-vitamin uttan at tosa við læknan fyrst. Ov nógv D-vitamin verður goymt í kroppinum og kann elva til eitring.
Et feitan fisk
20 prosent av D-vitamin í kroppinum kemur frá kostinum. Tað finst serliga í feitum fiski, so sum í laksi, rogni og sild, men eisini eru egg, nøtir, kjøt og feit mjólk góðar D-vitamin keldur.
Tilmæli
Danska heilsustýrið mælir til, at børn eldri enn fýra ár og vaksin dagliga fáa 5-10 mikrogram av D-vitamin ískoyti vetrarhálvuna, tað vil siga frá oktobur til apríl. Mælt verður eisini til, at børn frá tveimum vikum til 4 ár fáa 10 mikrogram D-vitamin dagliga alt árið, umframt at eldri fólk yvir 70 ár og tey, ið búgva á røktarheimi fáa 20 mikrogram um dagin.
Keldur: Sunhedsstyrelsen, sundhed.dk, apoteket.dk, gigni.fo, alt.dk